Jarac je čudna životinja. Neprilagođena, pomalo divlja, ali i radoznala, ljubopitljiva. Prema AI pretrazi, jarac je mužjak koze, domaće životinje koja je podvrsta divlje koze. Koze su veoma rasprostranjene širom svijeta, a njihova populacija raste i u bogatijim zemljama.
Takođe, ima rogove koji mogu biti različitih oblika i veličina, kao i karakterističnu bradu. Obično su veći i robusniji od ženki (koza), sa izraženijom muskulaturom.
Zaboravio sam da su koze, pa prema tome i jarčevi, generalno socijalne životinje, takođe inteligentne i živahne. Kažu da se mnoge rase (poput sanske koze) opisuju kao pametne, tihe i živahne.
Naravno, jarčevi mogu pokazivati dominantno ponašanje unutar stada, posebno prema drugim mužjacima, što ne čudi, poznavajući druge životinjske, pa i ljudsku vrstu. Na posljetku, biljojedi su i preferiraju ispašu, a pri tom su prilagodljive životinje koje mogu živjeti u različitim klimatskim uslovima i okruženjima, od planinskih predjela do sušnih oblasti.
Ne uspijeva u gradovima, osim u posebnim okolnostima kao što su naše 😊
Pride tome, moja djeca su jarčevi u horoskopu. Nije baš svejedno kad to osvjestite – čvrstina, zazor i tvrdoglavost uz ostale lične karakteristike. Čudan i drag soj.
Na kraju, jarac ili GOAT često je spominjana riječ kod Srbalja jerbo se odnosi na našu sportsku diku Novaka Đokovića, trenutno politički prognanog na ispašu u Grčku.
***
Do skora nisam znao da ima narodnih heroja sa naših prostora iz drugog svjetskog rata koji su nosili ovaj neobičan nadimak.
Miodrag Mitrović, rođen u Bogatiću kod Šapca, nije zapamtio oca Damnjana koji je 1915. godine poginuo u Kolubarskoj bici, ali je očigledno odrastao na herojskim pričama slobodarskog naroda. Stoga ne čudi da u mladosti postaje komunistički revolucionar, a kasnije i učesnik rata na strani partizana.
Nije tako izgledalo u gimnaziji u Šapcu gdje se Mikina majka preselila nakon Prvog svjetskog rata da podiže i školuje troje djece. Nestašni dječak netom je skakutao preko školskih klupa kad je nabasala nastavnica i u jarosti ga ukorila, te nazvala jaretom. Nije ni slutila da ga je tom simpatičnom objavom upravo krstila jer od tog trenutka generacijski postaje – Mika Jarac. Potom naš Mikica, mukica nadimkom nagrđena, 1931. godine upisuje Medicinski fakultet u Beogradu gdje u burnim godinama prilazi revolucionarnom pokretu, biva izbačen sa fakulteta, zatim prelazi na Zagrebačko sveučilište i konačno se vraća u Beograd. Sam početak rata 1941. godine ga zatiče u rodnom kraju gdje učestvuje u organizovanju Mačvanskog partizanskog odreda.
Gine 26. septembra 1941. godine u borbi njegove Udarne čete sa jedinicama njemačke 342. divizije koja je nadolazila iz pravca Šapca.
Osim što je davno još 1945. godine proglašen za narodnog heroja tadašnje FNRJ, uspomena na njega je živjela kroz naziv srednje Medicinske škole u Šapcu tokom perioda 1958-2003. god., ali i kroz studentski klub Medicinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, kao i poznatiji AKUD Mika Mitrović Jarac u neposrednoj blizini, gdje đuska i moja mala kumica Mina. Poslije sam čuo da je bilo i kasarni sa tim imenom tokom trajanja bivše Juge.
***
Gore pomenuti, neobični Kulturno sportski centar Medicinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu se postarao da urbano ime Jarca i danas živi.
On zvanično kao da ne postoji, kao da je neka sjenka postojanja, a u stvari je vrlo živ, rekao bih živahan kao pravi jarac.
Analitički gledano, sastoji od dvije ravnopravne cjeline i samo zajedno daje punoću doživljaja i smisla, ako ga pohađate.
Prva cjelina je raspukla hala u kojoj parket bilježi tragove hiljade anonimnih đonova, pamti beskonačne udarce košarkaških i fudbalskih lopti, povreda skočnih zglobova, istegnuća ligamenata, bolnih grimasa, svađa, nedostatka vazduha, radovanja zbog pobjeda i stegnutih pesnica. Teren je mali i nezgodan, te vam treba neko vrijeme da se adaptirate na surove sportske uslove.
Moglo bi se reći da se sama sala raspada, kao i parket. Starinski radijatori stoje izbočeni i opasni, nema dovoljno kiseonika i potrebne ventilacije unutra. Objekat je u stvari malo ukopan u zemlju, gotovo neprimjetan, nenametljiv u ambijentu Kliničkog centra kom geografski i lokacijski pripada. Odnarođeni svemirski brod koji na planeti Zemlji sada živi novi život.
Umjesto prozora stoje zazidani zidovi i samo klimatizacija pomaže da se u ljetnjim periodima preživi sportska aktivnost. Ako se klime upale i rade 😊
Salu pohađaju i uglavnom koriste studenti, ali ima i drugih korisnika. Naime, blagosloven sam pa poznajem fudbalsku trupu koja tu valja loptu četvorku već više od četvrt vijeka. Za vratom u kontinuitetu im diše košarkaška grupa i moj drug Doron Đamši sa EKOF-a koji me se ni ne sjeća. Oni baštine sličnu priču, samo u drugom sportu.
Treba li reći da su su se fudbaleri toliko stopili sa metafizičkom, autentičnom pojavom Jarca da postoji i takmičenje za MVP-ja sezone, borba za tradicionalni ŠIKA trofej i slične ludorije? Kao neka neobična religija i njen centralni ŠIKA budistički hram 😊
No dobro, neću više golicati maštu, već prelazim na drugu cjelinu, a to je kafić ili kafanica u koju svratiš nakon teškog dana kad si pao ili položio ispit, nekog oplakao, sahranio, ljubav izgubio ili se kojim čudom zaljubio, pa da odmoriš napaćenu dušu malo.
U njemu se proslavljaju i položeni kolokvijumi, ispiti, medalje sa medicinijada, diplomiranje, pa čak i vjeridbe. Ako bi pitali legandarnog Zokija gazdu i njegovu suprugu Ljilju, domaćine ovog neobičnog mjesta, vjerovatno bi čuli i još luđe priče poput proslava razvoda, rođenja tuđeg djeteta i sl.
Zokija se sjećam još iz studentskih dana, a to je bilo zaista davno. Pamtim i dobrog čovjeka Terzu (pravi Terza, a ne onaj lažni sa Karaburme i sada sa Marakane) koji je u jednom trenutku igrao za Hajduk sa Liona u najboljoj ligi Srbije, a nakon nekog vremena nastupao za Medicinare na studentskim turnirima u kojima smo se rokali. Kasnije smo se u Studenjaku sprijateljili sa ovim simpatičnim radoznalcem, pa smo prisustvovali pregovorima u kojima su ga saigrači nagovarali da izađe na bar jedan kolokvijum i tako ozvaniči studentsko-medicinski status fudbalera nadri-ljekara, kako smo ga krstili.
U klubu možete sresti i neke ljude koji su vas nekoć operisali ili će vas tek operisati tu negdje u obližnjim zgradama – hirurzi, urolozi, a ako zatreba pogledaće vam ispod haube i psihijatri iz „Laze“, glavni organizatori višedecenijskih loptanja.
Sve u svemu, nevjerovatna vrteška zanimljivih i egzotičnih ljudi koji često kod Zokija i Ljilje naruče i grickaju čuveni pomfrid i smiju se bez velikog razloga sa drugarima.
To je danas baš veliko.
***
Kad završiš termin, preznojiš se još jednom dobro, pa tek onda istuširaš i istrljaš peškirom, zaradio si jedno ili dva hladna piva u klubu. Popićeš ih svojim ritmom, a onda ošamućen, izaći kroz metalnu kapiju obavezno pazeći da ne zapneš za zamku – donju prečku i u suton zamišljen zastati na nekoliko trenutka.
Na samo nekoliko desetina metara udaljenih beogradskim asfaltom vidjećeš zamaknutu kapelu. Pravoslavnih oznaka, obojena žutim voskom svijeća i tišinama koje uprkos gradskoj buci opstaju godinama u malom, ledenom prostoru. Ne ulazi ti se tamo, na nevelik mermerni pod izlizan od bezbroj koraka oprljenih strepnjom i nadom, nekada samo potrebom za mirom.
U neposrednom komšiluku, pažljivije oko primjetiće i mrtvačnicu gdje svoj put završava dio najtežih bolesnika Kliničkog centra. Limeni sanduci, hladnoća i iskrzane ivice bijelih zidova koje snuždeni zaposleni kače tokom internih transporta lijesova, ne primjećujući takve detalje uopšte, dok ne krenu da se presvlače ili možda tek uveče kad umorno sjede na ivici bračnog kreveta negdje u beogradskoj proviniciji primjete praškaste tragove neobičnih fleka i izduženih formi kako se oslikavaju po oznojenoj odjeći.
Graja tinejdžerske djece, kontrastno prethodnim slikama, boji pročelje prostora oko kluba. Daje mu živost naivne mladosti što željno srlja naprijed ne sluteći iskušenja koja je očekuju. Oprezni roditelji stoje na polupraznom prostoru zelene parking zone i šaraju pogledom visoke lukove i prozore školske zgrade, pokušavajući nemoguće, odnosno da dokuče tajne sopstvenih tinejdžera. Najosjetljiviji periodi života mladih ljudi rastu u sjenci ušuškanog studentskog kluba čija metafizika postojanja odavno prerasta njegovo zanemarljivo fizičko postojanje. Najbolje i najvažnije stvari su često pred očima, toliko srasle da se od svakodnevnog prisustva razmaže i otopi prava dimenzija na koju ponekad ukaže potpuni stranac iz Danske, slučajni prolaznik iz Koceljeve što je zalutao tražeći prečicu do Karađorđevog parka ili prostorno vremenska distanca kojom nas život nekada počasti.
Sve to su pikseli slike kluba Jarac, a i više od toga. To je jedna od svetih tajni žilavog postojanja beogradskog duha, sačinjena od nepoznate alhemijske formule, skrivena od standardnih turističkih ruta, van interesa vladajućih kasti koje zanima isključivo aktivnost koja donosi brzu i laku lovu, bez previše cimanja.
Da je danas živ, zatekli bi Preleta kako namrgođen cijevči Nektar pivo za jednim od stolova i grinta na tekuće svjetsko prvenstvo u fudbalu.
Prostorom Jarca struji dašak urbanog duha grada i promaje, prikriven od nezainteresovanih pogleda današnjeg modernog, zauzetog i zabrinutog čovjeka.
Čuva noć od budnih ili Rijeka snova, vrelo nade, na ovih neprijatnih 35 junskih stepeni C.
Studentska majka, otpor nasilju.
Nepatvorena studentska, gradska priča, naizgled bez smisla i logike, a tako svoja i utvrđena. Samoniklo gradsko bilje, autentično prije svega.
Tvrđava duha zvana Jarac.
Fort goatx.
P.S. Rekao bih na kraju da bez Jarca, nema udarca 😊 U rogove ili same rašlje.
